İç Kontrol Sistemi Nedir?
İç kontrol; kurumun, yönetimi ve personeli tarafından
hayata geçirilen, belirlenmiş hedeflere ulaşmasında ve misyonunu
gerçekleştirmesinde makul bir güvence sağlamak üzere tasarlanmış ve kurumun
genelini etkileyen bütünleşmiş bir süreçtir.
İç kontrol sadece finansal işlemler ve raporlama ile ilgili
değil; yönetimi, idare süreçlerini, stratejiyi ve kurumun diğer faaliyetlerini
kapsayan tüm kontrolleri ifade eder.
Her kurumun iç kontrol sistemi aynı değildir. Kurumlar ve
kontrolleri; organizasyon yapısına, kurum kültürüne ve yönetim felsefesine göre
farklılaşır.
İç Kontrolün Amaçları Nelerdir?
1- Faaliyetlerin etkin ve verimli olması
2- Mali Raporların Güvenilirliği
3- Yürürlükteki mevzuata uyum
4- Varlıkların korunması
5- Faaliyetlerin etkin ve verimli olması, kurumun; hedeflerine ulaşma düzeyi,
performansı, fayda-maliyet yapısı gibi temel faaliyet hedefleri ile ilgilidir.
6- Mali raporların güvenilirliği, mali verilerin açık ve anlaşılır bir biçimde
kayıtlara alınması ve yayınlanması ile verilere kolaylıkla ulaşılabilmesi gibi
konuları içerir.
7- Yürürlükteki mevzuata uyum, kurumun yürüttüğü faaliyetlerin yasal
düzenlemelere uygun olmasını sağlamak üzere yapılması gereken çalışmaları
içerir.
8- Varlıkların korunması ise kurumun sahip olduğu tüm varlıkların güvence
altına alınmasını içerir.
İç Kontrol İle İlgili Dökümanlar
Görev
Tanımları
Hizmet
Standartları Tablosu
İdari
Teşkilat Şeması
Kamu
Hizmet Standardı Envanteri
İş
Akış Şemaları
İç Kontrolün Yasal Dayanakları
5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu
6085
Sayılı Sayıştay Kanunu
İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar
Strateji Geliştirme Birimlerinin Çalışma Usul ve Esasları
Hakkında Yönetmelik
İç Denetçilerin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik
Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği
Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı Rehberi
İç Kontrol Sisteminin Bileşenleri
COSO PİRAMİDİ
İç kontrol unsurlarının birbirleriyle ilişkisini gösterir.
Kontrol ortamı temelde yer alır, kontrol faaliyetleri ve risk değerlendirme
yapılırken bilgi ve iletişim kanalları kullanılarak gözetimin ihtiyaç duyduğu
bilgiler sağlanır.
COSO KÜPÜ
İç kontrol unsurlarının, iç kontrolün amaçları ve
faaliyetlerle ilişkisini gösterir. Faaliyet ve birimler, hedefler ve iç
kontrolün unsurları bir küpün farklı yüzeylerini oluşturur ve ayrılmaz bir
bütündür. Tüm faaliyet ve birimler; faaliyetlerin etkinliği ve etkililiği,
bilgilerin güvenilirliği ve mevzuata uygunluk hedeflerine ulaşmak amacıyla iç
kontrolün beş unsurundan yararlanır.
1. Kontrol ortamı standartları
1. Etik değerler ve dürüstlük.
2. Misyon, organizasyon yapısı ve görevler
3. Personelin yeterliliği ve performansı
4. Yetki devri
2. Risk değerlendirme standartları
1. Planlama ve programlama
2. Risklerin belirlenmesi ve değerlendirilmesi
3. Kontrol faaliyetleri standartları
1. Kontrol stratejileri ve yöntemleri
2. Prosedürlerin belirlenmesi ve belgelendirilmesi
3. Görevler ayrılığı
4. Hiyerarşik kontroller
5. Faaliyetlerin sürekliliği
6. Bilgi sistemleri kontrolleri
4. Bilgi ve iletişim standartları
1. Bilgi ve iletişim
2. Raporlama
3. Kayıt ve dosyalama sistemi
4. Hata, usulsüzlük ve yolsuzlukların bildirilmesi
5. İzleme standartları
1. İç kontrolün değerlendirilmesi
2. İç denetim
İç Kontrolde Rol ve Sorumluluklar
İç Kontrolün etkinliğinde en büyük rolü yönetim üstlenir.
İdareciler iç kontrol sisteminin etkili bir biçimde işlediğinin güvencesini
verebilmek için uygun politikalar oluşturmalı ve güvence sağlamalıdırlar.
Kurumun tüm personeli görevlerini yerine getirirken belirli faaliyetlerin
yerine getirilmesini amaçlar. Bu faaliyetler birimin diğer faaliyetleri ile
birleşerek birim hedeflerine, birim hedefleri de bir bütün olarak kurum
hedeflerine ulaşılmasını sağlar. Kurumun her seviyesinde görev alan çalışanlar,
iç kontrol sisteminde kullanılacak bilgileri üretir, kontrolleri etkileyen
faaliyetlerde bulunur. Bu nedenle tüm çalışanlar iç kontrolün bir parçasıdır ve
uygulanmasından sorumludur.
- Üst
Yönetici (Rektör)
- Harcama
Birimleri
- Mali
Hizmetler Birimi (Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı)
- İç
Denetim Birimi