Küresel İklim Diplomasisinin 7
Kritik Dönüm Noktası
1. COP3 - Kyoto Protokolü (1997, Kyoto)
Neden Tarihi?
İklim
değişikliğiyle mücadelede ilk kez hukuki olarak bağlayıcı sera gazı azaltım
hedefleri kabul edildi.
Alınan Kararlar
- Gelişmiş ülkelere emisyon
azaltım yükümlülükleri getirildi.
- Karbon ticareti sistemi
oluşturuldu.
- Temiz Kalkınma Mekanizması
(CDM) kuruldu.
- Ortak Yürütme (Joint
Implementation) mekanizması kabul edildi.
Küresel Etkisi
İklim
yönetişiminin ilk bağlayıcı rejimi kuruldu ve "kirleten öder" ilkesi
güçlendi.
2. COP13 - Bali Yol Haritası (2007, Bali)
Neden Tarihi?
Kyoto
sonrasındaki yeni iklim rejiminin temelleri atıldı.
Alınan Kararlar
- Yeni küresel iklim anlaşması
müzakereleri başlatıldı.
- Azaltım, uyum, teknoloji
transferi ve finansman olmak üzere dört temel müzakere alanı belirlendi.
Küresel Etkisi
Müzakereler
gelişmiş ülkelerin ötesine taşınarak daha kapsayıcı bir sisteme dönüştü.
3. COP16 - Cancun Anlaşmaları (2010, Cancun)
Neden Tarihi?
İklim
finansmanının kurumsal altyapısı oluşturuldu.
Alınan Kararlar
- Yeşil İklim Fonu (Green Climate
Fund) kuruldu.
- Küresel sıcaklık artışının 2°C
ile sınırlandırılması hedefi resmileştirildi.
- Ölçme, raporlama ve doğrulama
mekanizmaları geliştirildi.
Küresel Etkisi
İklim
finansmanı ilk kez sistematik ve sürdürülebilir bir yapıya kavuştu.
4. COP21 - Paris Anlaşması (2015, Paris)
Neden Tarihi?
İklim
diplomasisinin en kapsamlı ve en kapsayıcı anlaşması kabul edildi.
Alınan Kararlar
- Küresel sıcaklık artışının
2°C'nin oldukça altında tutulması hedeflendi.
- 1,5°C hedefi uluslararası
gündemin merkezine yerleşti.
- Tüm ülkelerin Ulusal Katkı
Beyanları (NDC) hazırlaması kabul edildi.
- Beş yıllık Küresel Durum
Değerlendirmesi mekanizması kuruldu.
Küresel Etkisi
İlk kez
gelişmiş ve gelişmekte olan tüm ülkeler ortak bir çatı altında iklim
sorumluluğu üstlendi.
5. COP26 - Glasgow İklim Paktı (2021, Glasgow)
Neden Tarihi?
Fosil
yakıtlar ilk kez açık şekilde COP karar metninde yer aldı.
Alınan Kararlar
- Kömür kullanımının azaltılması
çağrısı yapıldı.
- Verimsiz fosil yakıt
teşviklerinin kaldırılması hedeflendi.
- 1,5°C hedefi yeniden teyit
edildi.
- Metan emisyonlarının
azaltılması girişimleri desteklendi.
Küresel Etkisi
İklim
müzakereleri ilk kez doğrudan enerji dönüşümüne ve fosil yakıtlara odaklandı.
6. COP27 - Kayıp ve Zarar Fonu (2022, Şarm El-Şeyh)
Neden Tarihi?
İklim
adaleti açısından en önemli kararlardan biri alındı.
Alınan Kararlar
- Kayıp ve Zarar Fonu kurulması
kabul edildi.
- İklim felaketlerinden etkilenen
kırılgan ülkelere finansal destek sağlanması kararlaştırıldı.
Küresel Etkisi
İklim
değişikliğinin neden olduğu zararların tazmini ilk kez kurumsal bir mekanizmaya
bağlandı.
7. COP28 - İlk Küresel Durum Değerlendirmesi (2023,
Dubai)
Neden Tarihi?
Paris
Anlaşması'nın ilk kapsamlı performans değerlendirmesi yapıldı.
Alınan Kararlar
- Dünyanın 1,5°C hedefinden
uzaklaştığı resmen ortaya kondu.
- Enerji sistemlerinde fosil
yakıtlardan uzaklaşma çağrısı yapıldı.
- Yenilenebilir enerji
kapasitesinin 2030'a kadar üç katına çıkarılması hedefi desteklendi.
Küresel Etkisi
·
İklim
diplomasisi müzakere aşamasından uygulama ve hesap verebilirlik aşamasına
geçti.