DİCLE ÜNİVERSİTESİ İÇ DENETİM YÖNERGESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

Genel Hükümler

Amaç ve kapsam

MADDE 1- Bu Yönergenin amacı, Dicle Üniversitesi İç Denetimin işleyişini, iç denetime ilişkin İç Denetçilerin görev, yetki ve sorumlulukları ile Üst Yöneticinin sorumluluklarına yönelik esas ve usulleri düzenlemektir.

Hukuki dayanak

MADDE 2- Bu Yönerge, İç Denetçilerin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 13 üncü maddesi esas alınarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 3-Bu Yönergede geçen;

a) Kanun :5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununu,

b)Yönetmelik : İç Denetçilerin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliği,

c) Yönerge : Bu Yönergeyi,

ç) Kurum : Dicle Üniversitesini,

d) Kurul : İç Denetim Koordinasyon Kurulunu,

e) Üst Yönetici: Dicle Üniversitesi Rektörünü,

f) İç Denetim:Kurumun çalışmalarına değer katmak ve bu çalışmaları geliştirmek için kaynakların ekonomiklik, etkililik ve verimlilik esaslarına göre yönetilip yönetilmediğini değerlendirmek ve rehberlik yapmak amacıyla yapılan bağımsız, nesnel güvence sağlama ve danışmanlık faaliyetini,

g) İç Denetçi: Bu Yönerge ve ilgili mevzuat çerçevesinde Kurumun iç denetim faaliyetlerini gerçekleştirmekle sorumlu, her düzeyde sertifika sahibi iç denetçileri,

h) ) Mali Denetim: Kurumun gelir, gider, varlık ve yükümlülüklerine ilişkin hesap ve işlemlerin doğruluğunun, mali sistem ve tabloların güvenilirliğinin değerlendirilmesini,

ı) Uygunluk Denetimi: Kurumun faaliyet ve işlemlerinin ilgili kanun, tüzük, yönetmelik ve diğer mevzuata uygunluğunun incelenmesini,

i) Performans Denetimi: Kurumun belirli faaliyet, program ya da projelerinin verimlilik, etkinlik ve ekonomiklik ilkeleri açısından nesnel ve sistematik incelenmesini,

j) Sistem Denetimi: Kurum iç kontrol sistemlerinin, süreçlerinin ve birimlerinin; kurumun amaçlarına ulaşmasını sağlamada ne derecede yeterli olduğunun değerlendirilmesini,

k) Bilgi Teknolojileri Denetimi: Kurumun sahip olduğu bilgi teknolojisi kaynaklarının güvenlik altında olup olmadığının, verilerin bütünlüğünün ve doğruluğunun değerlendirilmesini,

l) Nesnel Güvence Hizmeti: Kurumun risk yönetimi, kontrol ve yönetişim süreçlerine dair bağımsız bir değerlendirme sağlamak amacıyla bulguların nesnel bir şekilde incelenmesini,

m) Taslak Rapor : Kapanış toplantısında iç denetçi ile denetlenen birim arasında denetim bulguları üzerinde yapılan görüşmeler sonucunda iç denetçi tarafından hazırlanan raporu,

n) Nihai Rapor : Taslak rapordan sonraki görüşmeler ve toplantılarda ele alınan yorum ve cevapların da dikkate alınarak hazırlanan raporu,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

İç Denetimin Amacı, Kapsamı ve Standartları

İç denetimin amacı

MADDE 4 - İç denetim faaliyeti; Kurum faaliyetlerinin amaç ve politikalara, kalkınma planına, programlarına, stratejik planlara, performans programlarına ve mevzuata uygun olarak planlanmasını ve yürütülmesini, kaynakların etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasını, bilgilerin güvenilirliğini, bütünlüğünü ve zamanında elde edilebilirliğini sağlamayı amaçlar.

İç denetimin kapsamı

MADDE 5 – Kurumun ve bağlı birimlerinin mali ve mali olmayan tüm işlem ve faaliyetleri iç denetim kapsamındadır. İç denetim, risk düzeyi esas alınarak sistematik, sürekli ve disiplinli bir yaklaşımla denetim standartlarına uygun olarak yapılır.

Kamu iç denetim standartları ve meslek ahlak kuralları

MADDE 6 - İç denetim faaliyetleri, ilgili mevzuat ve Kurul tarafından belirlenen kamu iç denetim standartları ve meslek ahlak kurallarına uygun olarak yürütülür. Açıklık bulunmayan hallerde uluslararası denetim standartları ile etik kurallar dikkate alınır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

İç Denetçiler ve Üst Yöneticinin Sorumlulukları

İç denetimin yapısı

MADDE 7 –İç denetçiler idari yönden doğrudan üst yöneticiye bağlı olarak faaliyetlerini yürütürler.İhtiyaca göre iç denetimde istihdam edilen diğer personel İç denetçilere bağlı olarak faaliyetlerini yürütürler.

Üst Yöneticinin Sorumlulukları

MADDE 8- (1) Üst Yönetici, iç denetim faaliyetleri kapsamında aşağıda sayılan hususların yerine getirilmesinden sorumludur:

a) İç denetçilerin görevlerini bağımsız bir şekilde yerine getirmeleri için gereken tüm önlemleri almak,

b) Kurum faaliyetlerini olumsuz etkileyebilecek risklerin belirlenmesine yönelik çalışmalarda iç denetçilere gerekli olanağı sağlamak,

c) İç denetim faaliyeti kapsamına giren konularda iç denetçilere gerekli bilgi ve belgelerin sağlanması amacıyla Kurumun birimleri arasında etkili iletişim kurulmasını sağlamak,

ç) İç denetim raporlarında düzeltilmesi ve iyileştirilmesi önerilen konuları değerlendirmek ve gerekli önlemleri almak,

d) İç kontrol sürecinden elde ettiği bilgilerle, iç denetim faaliyetlerinden elde edilen bilgileri karşılaştırmak ve kaynakların etkili, ekonomik ve verimli kullanımına ilişkin tedbirleri, gerektiğinde iç denetçilerle görüşerek belirlemek,

e) İç denetçilerin mesleki yeterliliğinin geliştirilmesi için gerekli tedbirleri almak,

f)İç denetçilerin görevlerini yaparken bağımsızlık veya tarafsızlığının tehlikeye girdiği veya ihlal edildiği durumlarda gerekli tedbirleri almak,

g) İç denetçilerin ve diğer personelinin ihtiyacı olan mesleki araç, gereç, malzeme ve hizmetin temin edilmesine ilişkin tedbirleri almak,

ğ) İç denetçilerin mesleki kıdem sıralamasını onaylamak.

(2) Üst Yönetici, iç denetim faaliyetlerinden beklenen faydanın en yüksek düzeyde elde edilmesi için, ilgili mevzuatta belirlenen her türlü katkıyı sağlamakla sorumludur. Bu amaçla Üst Yönetici gerektiğinde iç denetçilerle toplantı yapar.

İç denetçinin bağımsızlığı

MADDE 9 – (1) İç denetim faaliyeti, idarenin günlük işleyişinden bağımsızdır. İç denetçiler görevlerini Kanun, Yönetmelik ve Yönerge kapsamında tam bir bağımsızlık içinde gerçekleştirir. İç denetçilere ilgili mevzuatında belirtilen iç denetim faaliyetleri dışında görev verilemez.

(2) İç denetim faaliyetinin kapsamına, denetim uygulamalarına müdahale edilemez ve iç denetçilerin görüşlerini değiştirmeleri istenemez. İç denetçilerin görevlerini bağımsız ve hiç bir etki altında kalmadan yapmaları, iç denetimin koordinasyonu ile görevlendirilen iç denetçi ve Üst Yöneticinin sorumluluğundadır.

(3) İç denetimin bağımsızlığı kalite güvence ve geliştirme programı kapsamında Kurulun değerlendirmelerine tabidir.

İç denetçinin tarafsızlığı

MADDE 10- (1) İç denetçiler görevlerini yerine getirirken tarafsızlık ilkesiyle hareket ederler. İç denetçiler; denetimin belirlenen amaçlarına ulaşılması için denetim faaliyetlerinde gerekli tüm denetim tekniklerini uygular, ihtiyaç duyacağı tüm bilgi ve belgeleri toplar, tarafsız ve yeterli bilgi ve tecrübeye sahip her denetçinin aynı sonuçlara ulaşmasını sağlayacak şekilde bu bilgi ve belgeleri değerlendirir; denetim kalitesinden ödün vermeden; başkalarının düşünce ve telkinlerinden etkilenmeden görüşlerini oluştururlar.

(2) İç denetçiler, görevlerini yürütürken bağımsızlık ve tarafsızlıklarını zedeleyebilecek bir durumla karşılaşmaları halinde, bu durumu derhal üst yöneticiye yazılı olarak bildirirler.

(3) Üst Yönetici, iç denetçilerin görevlendirilmesinde, tarafsızlıklarını zedeleyebilecek hususları dikkate alır.

(4 İç denetçiliğe ilk defa atananlar ile idari görevlerde iken iç denetçiliğe dönenler, daha önce sorumlu oldukları işlerle ilgili olarak bir yıl geçmeden iç denetim faaliyeti yürütemez. Yürütülen danışmanlık ve benzeri faaliyetlerle ilgili olarak da bir yıl geçmeden aynı iç denetçi tarafından denetim yapılamaz.

İç denetçinin yetkileri

MADDE 11–İç denetçi, görevlerinin yerine getirilmesiyle ilgili olarak Yönetmeliğin 16 ncı maddesinde belirlenen aşağıdaki yetkilere sahiptir:

a) Denetim konusuyla ilgili elektronik ortamdakiler dâhil her türlü bilgi, belge ve dokümanlar ile nakit, kıymetli evrak ve diğer varlıkların ibrazını talep etmek.

b) Denetlenen birim çalışanlarından, iç denetim faaliyetlerinin gereği olarak yardım almak, yazılı ve sözlü bilgi istemek.

c) Denetim faaliyetinin gerektirdiği araç, gereç ve diğer imkânlardan yararlanmak.

ç) Denetimi engelleyici tutum, davranış ve hareketleri Üst Yöneticinin bilgisine intikal ettirmek.

d) İç denetim faaliyetleri sırasında gereken hallerde uzman yardımı veya görüşü talep etmek.

İç denetçinin görevleri

MADDE 12-İç denetçiler aşağıdaki görevleri yürütürler:

a) Nesnel risk analizlerine dayanarak kurumun yönetim ve kontrol yapılarını değerlendirmek.

b) Kaynakların etkili, ekonomik ve verimli kullanılması bakımından incelemeler yapmak ve önerilerde bulunmak.

c) Harcama sonrasında yasal uygunluk denetimi yapmak.

ç) Kurumun harcamalarının, mali işlemlere ilişkin karar ve tasarruflarının, amaç ve politikalara, kalkınma planına, programlara, stratejik planlara ve performans programlarına uygunluğunu denetlemek ve değerlendirmek.

d) Malî yönetim ve kontrol süreçlerinin sistem denetimini yapmak ve bu konularda önerilerde bulunmak.

e) Denetim sonuçları çerçevesinde iyileştirmelere yönelik önerilerde bulunmak ve bunları takip etmek.

f) Denetim sırasında veya denetim sonuçlarına göre soruşturma açılmasını gerektirecek bir duruma rastlanıldığında, ilgili birimin en üst amirine bildirmek.

g) Kurum tarafından üretilen bilgilerin doğruluğunu denetlemek.

ğ) Üst Yönetici tarafından gerekli görülen hallerde performans göstergelerini belirlemede yardımcı olmak, belirlenen performans göstergelerinin uygulanabilirliğini değerlendirmek.

h) Suç teşkil eden durumlara ilişkin tespitleri Üst Yöneticiye bildirmek.

İç denetçinin sorumlulukları

MADDE 13- İç denetçi görevlerini yerine getirirken aşağıdaki hususlara riayet eder:

a) Mevzuata, belirlenen denetim standartlarına ve etik kurallara uygun hareket etmek.

b) Mesleki bilgi ve becerilerini sürekli olarak geliştirmek.

c) İç denetim faaliyetlerinde yetki ve ehliyetini aşan durumlarda üst yöneticiyi haberdar etmek.

ç) Verilen görevin tarafsız ve bağımsız olarak yapılmasına engel olan durumların bulunması halinde durumu Üst Yöneticiye bildirmek.

d) Denetim raporlarında kanıtlara dayanmak ve değerlendirmelerinde tarafsız olmak.

e) Denetim esnasında elde ettiği bilgilerin gizliliğini korumak.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

İç Denetim Faaliyetleri

Denetimde risk odaklılık

MADDE 14 – (1) İç denetim, kurumun karşı karşıya olduğu riskler esas alınarak hazırlanan risk odaklı iç denetim plan ve programı çerçevesinde yapılır.

(2) Risk değerlendirmesi ile ilgili olarak Kurulca belirlenen esas ve usullere uyulur.

(3) Kurum yönetimi tarafından tanımlanan riskler iç denetçilerce kapsamlı bir risk analizine tabi tutulur. Bu analiz sonucunda riskler, oran ve önem dereceleri belirlenerek sıralanır. Kurumun hedefleri, faaliyetleri ve varlıklarını etkileyebilecek önemli risklere ilişkin olarak yapılan analiz sonucunda, en yüksek risk içeren alan ve konulardan başlanarak iç denetim planı ve uygulamaya ilişkin programlar hazırlanır.

(4) Kurumun yüklendiği riskleri tahmin edebilmek ve denetim kapsamı ile planlamasını belirlemek amacıyla ön araştırmalar yapılır.

(5) Yeni birim ve faaliyetler, yeniden yapılandırma projeleri, örgüt yapısı ve insan kaynaklarındaki önemli değişiklikler, yüksek risk içerebileceğinden, denetim programına öncelikle alınır.

(6) Programların hazırlanmasında; Üst Yöneticinin riskli gördüğü ve öncelik verilmesini istediği hususlar da dikkate alınır. Bu durum denetim programının risk odaklı hazırlanmasına, hangi risklerin yüksek, hangilerinin düşük olduğuna karar vermeye ve programa alınmasına müdahale anlamına gelmez.

(7) Denetim sonuçlarına göre mevcut riskler yıl sonlarında yeniden gözden geçirilir.

(8) Kuruma intikal eden dış denetim raporları ile ihbar ve şikâyetler risk değerlendirmesinde dikkate alınır.

İç denetim plan ve programının dayanakları

MADDE 15- (1) İç denetim plan ve programı, Kurumun stratejik planı, iç denetim kaynağı, iş hacmi ve denetim standartları gibi hususlar göz önünde tutularak düzenlenir.

(2) Plan ve programın hazırlanmasında Kurumun hedefleri, Üst Yöneticinin beklentileri, yönetim ve kontrol sistemlerinin etkinliğine ve risklere yönelik doğru ve güncel değerlendirmeler; gerçekleşen her türlü önemli değişikliklerden faydalanılır. İç denetim programında olasılık ve etkiler gibi risk değerlendirme ölçütleri göz önünde bulundurulur.

İç denetim planı

MADDE 16- (1) İç denetim planı, Yönetmeliğin 39 uncu maddesine uygun olarak hazırlanır.

(2) İç denetim planı; iç denetim faaliyetinin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde yürütülmesini sağlamak amacıyla denetimin kapsamını, denetlenecek alan ve konuları, ihtiyaç duyulan işgücü ve diğer kaynaklar ile danışmanlık faaliyetlerini de içerecek şekilde, Üst Yönetici ve birim yöneticileriyle görüşülerek, Kurulca hazırlanan iç denetim strateji belgesi de dikkate alınarak, iç denetçilerce hazırlanır ve Üst Yönetici tarafından onaylanır.

(3) Hazırlanan plan, her yıl risk değerlendirmesi sonuçlarına göre gözden geçirilerek, gerektiğinde aynı usulle değiştirilir.

İç denetim programı

MADDE 17– (1) İç denetim programı, Yönetmeliğin 40 ıncı maddesine uygun olarak hazırlanır.

(2) En riskli alan ve konulara öncelik verilmek ve denetim maliyeti de dikkate alınmak suretiyle, yöneticiler ve gerektiğinde çalışanlarla görüşülerek iç denetim planıyla uyumlu bir iç denetim programı hazırlanır. İç denetim uygulamalarından bir veya birkaçı birlikte programa alınır. Bir yıllık süreyi geçmemek üzere hazırlanacak iç denetim programında; denetlenecek alanlar ve konular, iç denetçilerin isimleri belirtilerek, zaman çizelgesine bağlanır.

(3) Kurumda görevli tüm iç denetçilerin katılımı ile hazırlanan iç denetim programı Üst Yöneticinin onayına sunulur.

(4) Program onaylandıktan sonra önemli risk alanlarının tespit edilmesi veya Kurum tarafından önerilmesi halinde program dışı denetim yapılabilir.

Görevlendirme ve bildirim

MADDE 18– Üst Yönetici tarafından onaylanan program kapsamında veya program dışı görevlendirmelerde, programdaki zamanlama da dikkate alınarak iç denetçilere yazılı olarak veya mevcut olması halinde otomasyon programı aracılığıyla bildirilir.

İç denetçi görevlendirmesi yapıldıktan sonra, denetim yapılacak birime, denetimin konusunu, amacını, tarihini, görevlendirilen iç denetçiyi, denetim sırasında birimden beklenenleri ve gerek görülen diğer hususları içeren bir bildirim yazısı gönderilir. Ancak, nakit para ve diğer kıymetli evrakların sayımı ve gereken diğer hallerde bu bildirimin yapılması zorunlu değildir.

İç denetim rehberi

MADDE 19- İç denetim faaliyetlerinin planlanması, programlanması, gerçekleştirilmesi, yönetilmesi ve çalışma kâğıtlarının biçimi ve içeriği Kamu İç Denetim Rehberindeki esaslara göre yürütülür.

Ön çalışma

MADDE 20– Denetim faaliyetlerinin hazırlık aşaması  “Ön Çalışma” olarak adlandırılır. Ön çalışmada iç denetçiler görevlendirildikleri konu ile ilgili gerekli inceleme ve araştırmaları yaparak denetim amaç ve kapsamını tespit ederler. Denetim konusuna göre belirleyecekleri toplantı, mülakat, anket, yerinde gözlem gibi yöntemler ile süreci tanıyarak mevcut risk ve kontrolleri tespit eder ve bunların bir değerlendirmesini yaparlar.

Açılış toplantısı

MADDE 21- (1) Ön çalışma aşamasında, iç denetim faaliyetini gerçekleştirecek olan iç denetçinin, planlanan iç denetim faaliyetinin yürütüleceği birim yöneticisi ve ihtiyaç duyulan personelinin de iştirak edeceği bir açılış toplantısı yapılır.

(2) Açılış toplantısında; denetimin amacı, hedefi, kapsamı, denetimde kullanılacak yöntemler, tahmini denetim süresi, denetime yardımcı olacak personel, denetim sırasında çalışanlardan beklentiler, idarenin denetimden beklentileri, denetim bulgularının değerlendirilmesi, denetim sonuçlarının raporlanması, denetçi ve birim arasındaki iletişimin nasıl gerçekleştirileceği ve birimin denetçilerden talep etmesi halinde danışmanlık faaliyetlerinin nasıl yürütüleceği konuları görüşülür ve toplantı sonrasında bir tutanak düzenlenerek ilgililerce imzalanır.

Çalışma planı

MADDE 22– (1)Tüm denetim adımlarını ve izlenecek yöntemleri gösteren bireysel çalışma planı hazırlanmasıyla ön çalışma tamamlanır. İlgili birimin yöneticisi ve diğer personelle görüşmelerin sonuçlarına göre hazırlanan çalışma planında;

a) Denetimin amaç ve hedeflerine,

b) Denetimin kapsamına,

c)Denetimin icrasında bilgilerin elde edilmesi, analizi ve değerlendirilmesine ilişkin yöntemlere,

ç) Tahmini denetim süresine,

yer verilir.

(2) Çalışma planı hazırlandıktan sonra denetime başlanır. Denetimler bu çalışma planına göre yürütülür.

Denetimin yürütülmesi

MADDE 23-Denetimler kamu İç Denetim Rehberindeki esaslara göre yürütülür.

Kapanış toplantısı

MADDE 24– Yapılan denetim faaliyetleri ve rapor taslağı denetlenen birim sorumlularının katılımı ile gerçekleştirilecek bir kapanış toplantısında ele alınır. Bu toplantıda, önemli bir değerlendirme eksikliği olup olmadığı belirlenir ve denetlenen birim yöneticilerinin varsa aykırı görüşleri yazılı hale getirilir ve denetimi gerçekleştiren iç denetçiler ile ilgili birim yöneticileri tarafından imzalanır.

Raporlama

MADDE 25- (1) Yapılan mali, uygunluk, performans, sistem ve bilgi teknolojileri denetimleri sonucunda düzenlenen denetim raporları işe ait amaç ve kapsam ile uygulanabilir sonuçları, sorumlulukları ve denetlenen birimlerce alınacak tedbirleri de içerecek şekilde hazırlanır.

(2) Raporların niteliği, kapsamı ve düzenlenmesi, ilgili mercilere sunulması, sonuçların takibi ve diğer hususlar Kamu İç Denetim Raporlama Standartlarında ve Kamu İç Denetim Rehberlerinde belirtilen esas ve usullere uyulur.

Denetim sonuçlarının takibi

MADDE 26-İç denetim faaliyeti sonucu iç denetçi tarafından önerilen düzeltici işlem ve tavsiyeler ilgili raporda belirtilen süre içerisinde yerine getirilir. Düzeltici işlemin gerçekleştirilmesinin belli bir süre gerektirmesi durumunda bu husus denetim raporuna verilen cevapta belirtilir ve periyodik gelişmeler denetlenen birimce en az altı aylık dönemler halinde iç denetçilere bildirilir.

Çalışma kâğıtları

MADDE 27- Denetime hazırlık, risk ve kontrol değerlendirmeleri, yapılan testler, bunların sonucunda elde edilen bilgi ve kanıtlar ile raporlama ve izleme faaliyetleri gibi denetim süresince yapılan tüm çalışmalar çalışma kâğıtları ile belgelendirilir.

Denetim sonuçlarının takibinde ve kalite güvence ve geliştirme faaliyetleri çerçevesinde yapılan değerlendirmelerde bu çalışma kâğıtlarından yararlanılır.

Danışmanlık ve benzeri faaliyetler

MADDE 28- (1) Danışmanlık ve benzeri faaliyetler; bir idari sorumluluk üstlenmeksizin yürütülen, icrai konularla ilgili görüş, eğitim, analiz, değerlendirme, performans göstergelerinin tespiti, proje görevleri gibi idari faaliyetlere değer katmak, kolaylaştırmak, geliştirmek ve yol göstermek amaçlarıyla gerçekleştirilen hizmetlerdir.

(2) Danışmanlık faaliyetleri; acil ve özel durumları da kapsayan yazılı ve yazılı olmayan faaliyetler olarak gerçekleştirilir.

a) Yazılı danışmanlık faaliyetleri; resmi nitelikte ve yazılı olarak bir süreç ve sonuç içeren, tanımlanmış bir iş programına dayanan faaliyetlerdir.

b) Yazılı olmayan danışmanlık faaliyetleri; sözlü görüş, tavsiye ve benzeri nitelikte olup, yazılı bir süreç ve sonuç içermeyen faaliyetlerdir.

Danışmanlık ve benzeri faaliyetlerin yürütülme esasları

MADDE 29- (1) İç denetçiler tarafından yürütülecek danışmanlık ve benzeri faaliyetlerde aşağıdaki hususlar dikkate alınır.

a) Faaliyetin kapsamı açık olarak tanımlanmış bir iş programına dayanmalıdır.

b) Faaliyet iç denetçinin bağımsızlık ve tarafsızlığını etkilememelidir.

c) Faaliyetin süresi, iç denetçinin sertifika puanlamasını engellemeyecek, mevcut ve gelecekteki denetim görevlerinin sürekli aksamasına neden olmayacak şekilde belirlenmelidir.

ç) Daha önce yürütülen danışmanlık ve benzeri faaliyetlerle ilgili olarak bir yıl geçmeden aynı iç denetçi tarafından denetim yapılamayacağı konusunda iç denetçiler gerekli özeni göstermelidir.

d) Yürütülen bu faaliyetlerin sonuçları iç denetçi tarafından Üst Yöneticiye ve gereken hallerde ilgili taraflara bildirilmelidir.

e) İç denetçi, daha önce sorumlusu olduğu idari faaliyetlere ilişkin danışmanlık hizmeti verebilir.

(2) Birimlerin danışmanlık ve benzeri faaliyetlere ilişkin talepleri, Üst Yönetici aracılığı ile yazılı olarak iç denetçilere iletilir.

(3) İç denetçiler, denetim programı onaylandıktan sonra gelen danışmanlık taleplerini, görevin risk yönetimini geliştirme, katma değer yaratma ve faaliyetleri geliştirme potansiyelini ve yıllık denetim programının uygulanmasına olan etkilerini göz önünde bulundurarak kabul edip etmemekte yetkilidir. Kabul edilen danışmanlık talepleri yıllık denetim programına dahil edilir.

(4) Danışmanlık ve benzeri faaliyetlerle ilgili olarak iç denetçinin herhangi bir icrai sorumluluğu yoktur. Uygulamanın sorumluluğu yönetime aittir.

İnceleme ve araştırma faaliyeti

Madde 30- (1) Yıllık denetim programı veya program dışı münferit görevlendirmeler uyarınca veya iç denetçiler tarafından re’sen;

a) Uluslararası standartlar ile en iyi uygulama örneklerinin incelenmesi neticesinde ulusal mevzuatın geliştirilmesine yönelik değerlendirme ve öneriler,

b) İç denetim, risk yönetimi, iç kontrol ve yönetim süreçleri gibi konulara ilişkin mesleki ve bilimsel çalışmalar,

c) Kamuda yolsuzluk ve usulsüzlüklerin önlenmesi ve ortadan kaldırılması için alınacak önlemler ve yapılması gerekenlere ilişkin öneriler,

hususunda inceleme ve araştırma yapılabilir.

(2) İç denetçiler, yaptıkları inceleme ve araştırmalar sonucunda düzenledikleri raporları üst yöneticiye sunarlar.

BEŞİNCİ BÖLÜM

İç Denetim Kaynaklarının Yönetimi ve Geliştirilmesi

İç denetim kaynaklarının yönetimi

MADDE 31- İç denetim için gerekli ödenekler üst yöneticinin harcama kaleminden karşılanır ve bunların sarfına ilişkin iş ve işlemler üst yöneticinin harcamalarını yapan harcama yetkilisi tarafından gerçekleştirilir. Aynı harcama yetkilisi iç denetimin ihtiyacı olan gerekli niteliklere sahip personel de dahil ihtiyaçların temin edilmesini sağlar.

Meslek içi eğitim

Madde 32- (1) İç denetçilere, her üç yıllık dönemde asgari yüz saat meslek içi eğitim sağlanır. Üç yıllık dönemde sağlanacak meslek içi eğitim mümkün olduğunca her yıla dağıtılır. Meslek içi eğitim konularında, idaredeki gelişme ve değişmelere yönelik hususlara da yer verilir.

(2) İç denetime yönelik meslek içi eğitimler, Kurulun eğitim konusundaki düzenlemelerine riayet edilerek, kurumun ihtiyaçlarına göre programlanır.

(3) Sertifika derecelendirmesine esas puanlama kapsamında yer alan eğitim konuları dışında düzenlenen eğitimlere katılmak iç denetçinin isteğine bağlıdır.

(4) Gerektiğinde mesleki kuruluşlar, üniversiteler ve bilimsel alanda etkinlikte bulunan diğer kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapmak suretiyle yılda en az bir defa kurs, seminer ve benzeri etkinliklerde bulunur.

(5) Meslek içi eğitim programları beş iş günü öncesinden iç denetçilere duyurulur.

İç denetçilikte derecelendirme ve kıdem

MADDE 33–(1) İç denetçilikte sertifika derecelendirmesi, Yönetmeliğin 22 nci maddesinde belirlenen hususlara uygun olarak yapılır.

(2) Kamu İç Denetçi sertifikası; kıdem sırası ve kadro şartları yanında iç denetçinin yeterliliği, mesleki bilgi birikimi ve temsil yeteneği dikkate alınarak üst yönetici tarafından derecelendirilir. Bu değerlendirme iç denetçilerin çalışmaları, hizmet içi eğitim etkinliklerine katılımı, başarısı ve sicil durumu dikkate alınarak, kurulun düzenlemelerine uygun olarak yapılır.

(3) Kamu iç denetçi sertifika dereceleri, iç denetçilerin özlük haklarının tespitinde ve kariyerlerinin planlanmasında dikkate alınır.

(4) Aynı sertifika düzeyinde bulunan iç denetçilerin kıdemlerinin belirlenmesinde Kurul tarafından yapılacak düzenlemelere uyulur.

Sertifika derecesine uygun görevlendirme

MADDE 34– (1) Kurumun iç denetim faaliyetlerini, konu ve süreçleri itibariyle sınıflandırır. İç denetçilerin denetim alanlarının üç yılda bir değiştirilmesi önerilir.

(2) Denetçiler, çalışma süresince edindikleri tecrübe, kıdem ve iç denetçi sertifika derecesine uygun olarak görevlendirilir. Bu çerçevede yeterli sayı ve sertifika derecesinde iç denetçi bulunması halinde;

a) A–1 sertifika düzeyindeki iç denetçi, uygunluk denetimi ve mali denetim,

b) A–2 sertifika düzeyindeki iç denetçi, performans denetimi,

c) A–3 sertifika düzeyindeki iç denetçi, sistem denetimi,

ç) A–4 sertifika düzeyindeki iç denetçi, denetimin gözetimi ve izleme faaliyeti,

alanlarında görevlendirilmesi esastır. Yeterli sayı ve sertifika derecesinde iç denetçi bulunmaması halinde görevlendirme üst yönetici tarafından denetçilerin tecrübeleri, uzmanlık alanları gibi ölçütler göz önünde bulundurularak yapılır.

(3) Bilgi teknolojileri denetimi Kurulca belirlenen esaslar doğrultusunda gerçekleştirilir.

(4) Danışmanlık faaliyeti, danışmanlığın mahiyetine göre her sertifika düzeyindeki iç denetçi tarafından yerine getirilebilir.

(5) Yapılacak denetim faaliyetinin birden fazla alanı kapsaması veya görev alanının birden fazla iç denetçinin çalışmasını gerektirecek ölçüde geniş olması halinde denetim, farklı sertifika derecesine sahip iç denetçilerden oluşan bir ekip tarafından yerine getirilir.

Mesleki yeterliliğin geliştirilmesi

MADDE 35– (1) Üst Yönetici, iç denetçilerin Yönetmeliğin 31 ve 32 nci maddelerinde belirtilen mesleki niteliklerini geliştirmeleri için uygun ortamı hazırlar.

(2) Bu amaçla Yönetmelikte belirlenen bilgi, yetenek ve niteliklerinin oluşturulması yanında, iç denetimle ilgili her türlü eğitim, konferans, seminer gibi faaliyetlere katılma konusunda iç denetçilere gerekli olanak sağlanır.

(3) Üst yönetici, iç denetçilerin uluslararası iç denetçi sertifikalarına sahip olmaları için gerekli imkân ve kurumsal altyapıyı oluşturur; iç denetçilerin görevlerini ifa ederken ihtiyaç duyacakları özel ihtisas alanlarına ilişkin gerekli bilgi, beceri ve deneyim sahibi uzmanlardan yardım alınmasını sağlar.

İç denetimde kalite güvencesi

MADDE 36- (1) İç denetim faaliyetlerinin tüm yönleriyle değerlendirilmesi ve kamu iç denetim standartları ve meslek ahlak kurallarına uygun olarak yürütülmesinin sağlanması için Kurul düzenlemeleri de dikkate alınarak kalite güvence ve geliştirme programı oluşturulur.

(2) Kalite güvence ve geliştirme programı çerçevesinde;

a) İç denetim faaliyetlerinin ilgili mevzuat, kamu iç denetim standartları ve meslek ahlak kurallarına uygun olarak sürekli yürütülmesi,

b) İç denetim faaliyetlerinin kurumsal gelişim ve iyileşmeleri destekleme düzeyi,

c) İç denetçilerin en iyi iç denetim uygulamalarından istifade edip etmedikleri,

ç) Mesleki gelişim ve özen çerçevesinde yürütülen faaliyetler,

gözden geçirilir ve değerlendirilir.

(3) Kalite güvence ve geliştirme faaliyetleri;

a) Kurum içi izleme faaliyetleri çerçevesinde gerçekleştirilen sürekli değerlendirmeler,

b) İç denetim faaliyet raporlarına eklenen yıllık iç değerlendirmeler,

c) Kurul tarafından beş yılda bir yapılması sağlanan dış değerlendirmelerden,

oluşur.

(4) Kalite güvence ve geliştirme programları çerçevesinde yapılan iç değerlendirme sonuçları Üst Yöneticiye sunulur ve yıllık faaliyet raporunda yayımlanır.

ALTINCI BÖLÜM

Diğer Hususlar

Yönetimin ve çalışanların sorumluluğu

MADDE 37–(1) İç denetim faaliyetleri, yönetimin kendi görev alanındaki risk yönetimi, kontrol ve yönetim süreçlerinin kurulması, uygulanması ve geliştirilmesi konularındaki sorumluluklarını kaldırmaz.

(2) Faaliyet ve işlemlere ilişkin her türlü kayıt, bilgi ve belgeler, kurumun ilgili birimleri tarafından düzenli olarak muhafaza edilir.

(3) Denetlenen birim yetkilileri; mali yönetim ve kontrol sistemleri ile bütçenin hazırlanması, uygulanması, sonuçlandırılması, muhasebeleştirilmesi, raporlanması işlemleri ile mali olmayan işlem ve faaliyetlere ait bilgi ve belgeleri iç denetçilere ibraz etmek, görevin sağlıklı yapılmasını sağlayacak önlemleri almak ve her türlü yardım ve kolaylığı göstermek zorundadırlar.

(4) İç denetime tabi birimin görevlilerine verilmiş izinlerin denetim süresine isabet eden kısmının kullanılması, hastalık ve benzeri zorunlu sebepler dışında, denetimi yapan iç denetçinin gerek görmesi halinde denetim sonuna kadar durdurulabilir. İznini kullanmaya başlamış olan birim görevlisi, iç denetçinin isteği üzerine geri çağırılabilir.

Yolsuzluk ve usulsüzlük halleri

MADDE 38- (1) İç denetçi, yolsuzluğa ilişkin delilleri tespit edebilecek bilgi, beceri ve donanım ile denetim faaliyetini sürdürür. İç denetçi, denetim görevi sırasında bir yolsuzluk ve usulsüzlük bulgusuna ulaştığında, tespitlerini ve elde ettiği delilleri ivedilikle Üst Yöneticiye iletir.

(2) İç denetçiler, mevcut kontrol sisteminin yolsuzluk ve usulsüzlükleri önleme kabiliyetini de değerlendirir.

(3) İç denetçilere gelen ihbar ve şikâyetler bilgi ve gereği için Üst Yöneticiye gönderilir.

İç Denetim Koordinasyon Kurulu ile ilişkiler

MADDE 39-İç denetim sisteminin fonksiyonel bağımsızlığının sürdürülmesi, bilgi paylaşımı, görüş ayrılıklarının çözümlenmesi, iyi uygulama örneklerinin yaygınlaştırılması, Kurul kararlarının uygulanmasının izlenmesi gibi konularda Kurulla işbirliği sağlanır.

Dış denetim ve diğer denetim birimleri ile ilişkiler

MADDE 40- (1) Denetimin planlanması ve koordinasyonu, mükerrer denetimin önlenmesi, denetimde verimliliğin artırılması, ortak eğitim olanakları gibi hususlar ile karşılıklı olarak denetim faaliyetine ilişkin çalışma bilgilerine ulaşılması konularında Kurulun belirlediği politikalar çerçevesinde dış denetimle gerekli işbirliği sağlanır.

(2) İç denetim ve Sayıştay arasındaki ilişkiler aşağıdaki çerçevede yürütülür:

a) Sayıştay ile iç denetim arasındaki koordinasyon üst yönetici tarafından sağlanır.

b) İçeriklerinin hassas olma ihtimali nedeniyle, iç denetimin çalışma kâğıtları ancak özel olarak Sayıştay Başkanı tarafından yazılı talep edildiği takdirde Sayıştay’a verilir.

c) İç denetim tarafından hazırlanarak Üst Yöneticiye sunulan raporların sorumluluğu Üst Yöneticiye aittir. Sayıştay tarafından bu tür raporlara erişim talep edildiğinde bu talep doğrudan Üst Yöneticiye yönlendirilir.

(3) Üst yönetici, Kurul tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde, teftiş, soruşturma ve benzer faaliyetleri yürüten diğer denetim birimleri ile gereken işbirliğini sağlar. 

Başka görev yasağı ve iç denetçiliğe dönme

MADDE 41-(1) İç denetçilere asli görevi dışında hiçbir görev verilemez ve yaptırılamaz. İç denetçiler vekâleten başka bir göreve atanamaz.

(2) İç denetçi sertifikasına sahip olanların iç denetçiliğe dönüşlerinde üst yöneticinin olumlu görüşü aranır.

Yurtdışı eğitim, akademik ve diğer çalışmalar

MADDE 42 – (1) İç denetçilere, mesleki ve bilimsel gelişmeleri takip etmek ve kendilerini geliştirmek amacıyla, yurtiçi ve yurtdışında lisansüstü eğitim, staj, inceleme yaptırılabilir. Yurtiçi lisansüstü eğitimde Üst Yöneticinin onayı aranır.

(2) Lisansüstü eğitim, staj, inceleme ve araştırma için yurtdışına gönderilecek iç denetçinin tespitinde, yeterli seviyede yabancı dil bilgisi olduğunu kamuda geçerliliği kabul edilen belgelerle belgelendirenlere öncelik verilir.

(3) Staj, inceleme ve araştırma amacıyla yurtdışına yapılacak geçici görevlendirmeler, bir yıldan fazla olamaz.

(4) İç denetçiler, yurtdışı lisansüstü eğitim hariç diğer görevlendirmelerde yurtiçine dönüşlerinde inceleme ve staja ilişkin 3 ay içerisinde bir rapor hazırlar ve Üst Yöneticiye sunar.

İç denetçiler hakkında yapılacak inceleme

MADDE 43-İç denetçiler hakkında inceleme yapılması gereken hallerde İç Denetçilerin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 24. Maddesi ile söz konusu yönetmeliğin 24/c maddesine istinaden hazırlanmış olan Kamu İç Denetçi Sertifikasının İptaline ilişkin Usul Ve Esaslara göre işlem yapılır.

Kimlik belgesi

MADDE 44 – İç denetçilere; Üst Yönetici tarafından imzalanan, unvan, görev ve yetkilerini belirten bir kimlik belgesi verilir.

İzin kullanılması

MADDE 45 – İç denetçiler, yıllık izinlerini yapılan programlara uygun olarak Üst Yöneticinin onayıyla kullanırlar. Zorunlu olmadıkça, yıllık denetim programını aksatacak şekilde yıllık izin kullanılmaması esastır.

İç denetçilerin haberleşme, yazışma ve dosya düzeni

MADDE 46–(1) İç denetçiler, görevleriyle ilgili konularda doğrudan yazışma yaparlar.

(2) Gelen ve giden yazılar, “İç Denetçi Evrak Kayıt Defteri”ne işlenir. Evrak takibinin bilgisayar ortamında bu hususta hazırlanmış programlar yardımıyla da yapılması mümkündür.

(3)İç denetçiler, birimler ve kişilerle yaptıkları yazışmalarda, yazılarına verecekleri sayıların önüne sertifika numaralarını yazar.

(4) Düzenlenen yazılara sertifika numarasından sonra gelmek üzere takvim yılı başından itibaren teselsül eden bir sıra numarası verilir. 
(5) Alınan ve gönderilen tüm yazılar Evrak Kayıt Defterine kaydedilir. Teslim edilen yazılar için evrak kayıt defterine teslim alanın imzası alınır.

(6) İç denetçiler, yazdıkları rapor, düzenledikleri hak ediş cetveli, iş cetveli ve yazıların ekleriyle birlikte birer örneklerini ve gönderilen yazıları özel dosyalarında saklarlar.

Yönergenin gözden geçirilmesi

MADDE 47-Bu yönerge her yıl gözden geçirilir.İhtiyaçlar doğrultusunda yapılan değişiklikler üst yöneticinin uygun görüşüne sunulur ve Kurula gönderilir.

Yürürlük

MADDE 48–Bu Yönerge ve bu yönergede yapılacak değişiklikler, iç denetçiler ve Üst Yönetici tarafından imzalandığında yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 49 –Bu Yönerge hükümleri Üst Yönetici tarafından yürütülür.

Prof. Dr. Ayşegül Jale SARAÇ

REKTÖR

Mahmut BALIK Tevfik GÜNAY Sertif CEYLAN

İÇ DENETÇİ İÇ DENETÇİ İÇ DENETÇİ