Ülkemizde kamu mali yönetim ve
kontrolü alanında son yıllarda yaşanan değişim sürecinin en önemli
unsuru,1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanununun yürürlükten kaldırılarak,
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun yürürlüğe konulmasıdır.
Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunuyla,kamu mali yönetimi ve kontrol
sisteminin; belirlenen hedeflere ulaşmak için tahsis edilen kaynakların
etkili, ekonomik ve verimli kullanım ilkeleri ile hesap verebilirlik ve mali
saydamlık anlayışı temelinde,uluslararası standartlar ve Avrupa Birliği
uygulamalarıyla uyumlu olarak yeniden yapılandırılması öngörülmüştür.
Kurulan bu yeni sistemin en önemli
mekanizmalarından birisi,idarelerin yönetim ve kontrol yapıları ile malî
işlemlerinin risk yönetimi, yönetim ve kontrol süreçlerinin etkinliğini
değerlendirmek ve geliştirmek yönünde sistematik, sürekli ve disiplinli bir
yaklaşımla ve genel kabul görmüş standartlara uygun olarak gerçekleştirilmesi
öngörülen “iç denetim”dir.
5018 sayılı Kanunla ayrıca;İç denetim
alanında merkezi uyumlaştırma fonksiyonunu ifa etmek,kamu idarelerinin iç
denetim sistemlerini düzenlemek, izlemek, geliştirmek,ve koordine etmek
üzere, bağımsız ve tarafsız bir organ olarak, Maliye Bakanlığına bağlı İç
Denetim Koordinasyon Kurulu kurulmuştur.Kurul;kamu idarelerinde iç
denetimin, uluslararası uygulamalar ve standartlara uygun olarak kurulması,
denetim birimleri ile işbirliğinin sağlanması, yolsuzluk veya usulsüzlüklerin
ortadan kaldırılması için gerekli önlemlerin alınması konusunda önerilerde
bulunulması, risk değerlendirme yöntemlerinin geliştirilmesi,iç denetçilerin
eğitim programlarının düzenlenmesi ve uygulanması gibi görevleri icra
etmektedir.
İç Denetim:
Kamu idaresinin çalışmalarına değer
katmak ve geliştirmek için kaynakların ekonomiklik,etkililik ve verimlilik
esaslarına göre yönetilip yönetilmediğini değerlendirmek ve rehberlik yapmak
amacıyla yapılan bağımsız, nesnel, güvence sağlama ve danışmanlık
faaliyetidir.
İç Denetçinin Görevleri:
a) Nesnel risk analizlerine dayanarak
kamu idarelerinin yönetim ve kontrol yapılarını değerlendirmek.
b) Kaynakların etkili, ekonomik ve
verimli kullanılması bakımından incelemeler yapmak ve önerilerde bulunmak.
c) Harcama sonrasında yasal uygunluk
denetimi yapmak.
ç) İdarenin harcamalarının, malî
işlemlere ilişkin karar ve tasarruflarının, amaç ve politikalara, kalkınma
planına, programlara, stratejik planlara ve performans programlarına
uygunluğunu denetlemek ve değerlendirmek.
d) Malî yönetim ve kontrol süreçlerinin
sistem denetimini yapmak ve bu konularda önerilerde bulunmak.
e) Denetim sonuçları çerçevesinde
iyileştirmelere yönelik önerilerde bulunmak ve bunları takip etmek.
f) Denetim sırasında veya denetim
sonuçlarına göre soruşturma açılmasını gerektirecek bir duruma
rastlanıldığında, ilgili idarenin en üst amirine bildirmek.
g) Kamu idaresince üretilen bilgilerin
doğruluğunu denetlemek.
İç Denetçinin Yetkileri:
a) Denetim konusuyla ilgili elektronik
ortamdakiler dahil her türlü bilgi, belge ve dokümanlar ile nakit, kıymetli
evrak ve diğer varlıkların ibrazını talep etmek.
b) Denetlenen birim çalışanlarından,
iç denetim faaliyetlerinin gereği olarak yardım almak, yazılı ve sözlü bilgi
istemek.
c) Denetim faaliyetinin gerektirdiği
araç, gereç ve diğer imkanlardan yararlanmak.
d) Denetimi engelleyici tutum,
davranış ve hareketleri üst yöneticinin bilgisine intikal ettirmek.