Kütüphane ve Dökümantasyon Daire Başkanlığı
Açık Erişim Politikası

T.C.

DİCLE ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ

AÇIK ERİŞİM VE KURUMSAL ARŞİV POLİTİKASI

 POLİTİKA BAŞLIĞI:

 Dicle Üniversitesi Rektörlüğü (D.Ü.) bünyesinde basılı ve elektronik ortamda üretilmekte olan çalışmaların, (makale, kitap/kitap bölümleri,  tez,  proje, rapor, konferans bildirimleri/sunumlar, teknik dokümanlar, veri setleri, afiş, video kaydı vb.) üniversite bünyesinde uluslararası açık erişim standartlarına uygun açık erişim, kurumsal arşivleme, uzun dönemli derleme ve dijital koruma.

 BAĞLAM:

 1966 yılında Ankara Üniversitesi’ ne bağlı olarak Diyarbakır Tıp Fakültesi’nin açılmasıyla ilk temellerini atmış olan Dicle Üniversitesi, İleri düzeyde eğitim-öğretim, araştırma, yayın ve danışmanlık ile sağlık hizmeti vermek üzere 1974 yılında kurulmuş, Türkiye Cumhuriyeti’nin çıkarlarına ve kalkınmasına hizmet edecek, sanayinin ve toplumun ihtiyaçlarına cevap verecek nitelikte eğitim vermeyi, araştırmalar yapmayı ve araştırma sonuçlarının mümkün olan en geniş çevrelere sunulmasını ilke edinmiştir. Bir devlet üniversitesi olarak Dicle Üniversitesi, lisans ve lisansüstü seviyelerde; araştırmacı, yaratıcı ve girişimci, eleştirel düşünceye yatkın ve karar vermede özgür, ekip çalışmasında başarılı, katma değeri yüksek üretime önderlik edecek, kendi iş ortamını yaratacak bilim insanları yetiştirerek ülkemize katkıda bulunmayı hedeflemekte ve bir araştırma üniversitesi olarak geniş kitlelere karşı taşıdığı sorumluluklarının önemini çok iyi bilmektedir.

 Türkiye’nin sanayi alanında gelişimi ve Türkiye ekonomisinin geleceği, yeni teknolojilerden yararlanılmasına ve bu teknolojilerin geliştirilmesinde oynanacak aktif role bağlı olacaktır. Bunun içindir ki, ileri ülkelerde, özellikle teknolojik alanda üst düzeyde eğitim-öğretim ve araştırma yapma temel amacıyla benimsenen kurumlar, bilindiği üzere üniversitelerdir. Ülkemizde böylesi bir misyonu yüklenmesi için kurulan üniversitelerden biri olan Dicle Üniversitesi’ nin akademik çalışmalarının açık erişim olarak paylaşılması, bu çalışmaların görünürlüğünü ve tanınırlığını arttırmayı mümkün kılarak, yapılacak yeni araştırmalarda kamu ve özel sektörden daha fazla proje desteği sağlanmasına olanak tanıyacaktır. Bu nedenle Dicle Üniversitesi, mensuplarına ait akademik çalışmaları mümkün olan en geniş kitlelere ulaştırabileceği bir açık erişim mekanizması ve bu kapsamda hizmet verecek bir açık erişim arşivi kurmaya karar vermiştir. Dicle Üniversitesi Kütüphanesi, üniversite araştırmacılarına ait çalışmaların uygun formatlarda derlenmesinde, uzun dönemli korunmasında ve en geniş şekilde erişime sunulmasında stratejik bir rol oynayacaktır.

 POLİTİKA AMAÇLARI:

  1. Dicle Üniversitesi bünyesinde üretilen akademik çalışmaların açık erişim standartlarına uygun olarak derlenmesi ve Kurumsal Akademik Arşivde korunmasının sağlanması.
  2. Dicle Üniversitesi bünyesinde üretilen akademik çalışmaların Atama ve yükseltmeler ile diğer kurum içi değerlendirmelerde dikkate alınan bilimsel çalışmaların mümkün olan en geniş çevrelerde erişime sunulmasının sağlanması.

     KAPSAM:

 Politika amaçlarının birinci maddesine göre, bu politika Dicle Üniversitesi tarafından doğrudan ya da dolaylı olarak desteklenen ve Dicle Üniversitesi Mensupları tarafından gerçekleştirilen tüm akademik çalışmaları kapsar.

 Politika amaçlarının ikinci maddesine göre; bir açık erişim platformu geliştirilerek, dağıtık ortamda, Dicle Üniversitesi Mensuplarının (makale, kitap/kitap bölümleri,  tez,  proje, rapor, konferans bildirimleri/sunumlar, teknik dokümanlar, veri setleri, afiş, video kaydı vb.) yayınlarının Dicle Üniversitesi Açık Arşivi’ne girebilmesini ve bu kaynakların tüm paydaşlara telif haklarına dikkat edilecek şekilde sunulmasını kapsar.

Eğer bir Dicle Üniversitesi Mensubunun akademik çalışması daha önce farklı bir açık erişim arşivinde arşivlenmişse ve internet aracılığıyla erişilebilir durumda ise,  Dicle Üniversitesi Kurumsal Arşiv sisteminde yeniden arşivlenmesine gerek yoktur.

 TANIMLAR:

  Dicle Üniversitesi Mensubu: Bu metinde Dicle Üniversitesi Akademisyenleri, Personeli ve Öğrencileri “Dicle Üniversitesi Mensupları” olarak adlandırılmışlardır.

Açık Erişim: Bir Dicle Üniversitesi Mensubu tarafından gerçekleştirilmiş akademik çalışmaya ücret ödemeden, engellenmeden, internet aracılığıyla ücretsiz olarak erişebilmeyi ifade eder. Bu çalışmalar; hakem değerlendirmesinden geçerek akademik bir dergide yayınlanma hakkını kazanan makaleleri, tezleri, bildiri metinlerini, projelere ait çıktıları ve açık ders materyallerini içerir.

Kurumsal Akademik Arşiv: Dicle Üniversitesi Mensuplarının araştırmaları, aldıkları fonlar ve yaratıcı faaliyetleri sonucu ortaya çıkan tüm çalışmaların arşivlenerek açık erişime sunulduğu sistemi ifade eder.

Akademik Arşiv: Dicle Üniversitesi Mensuplarının araştırmaları, aldıkları fonlar ve yaratıcı faaliyetleri sonucu ortaya çıkan tüm çalışmaların arşivlenerek, açık erişime sunulmasını ifade eder.


İvedi Arşivleme/Opsiyonel Erişim: Akademik çalışmaların hakem denetiminden geçmiş biçimlerinin ivedilikle Dicle Üniversitesi Açık Arşiv sisteminde arşivlenmesi ve erişime açılması sürecini,

Arşivleme: Akademik çalışmaların Dicle Üniversitesi Arşiv sisteminde depolama sürecini,

Kişisel Arşivleme: Bir Dicle Üniversitesi Mensubunun entelektüel katkı sağladığı çalışmasını Dicle Üniversitesi Açık Arşivi’nde depolamasını içeren süreci ifade eder.

Ambargo: Araştırma sonuçlarının belli bir süre ( 6-12 ay) erişime kapalı tutulmasını ifade eder.

İLKELER:

Dicle Üniversitesi Mensupları, akademik çalışmalarının uzun dönemli derlenmesi ve korunması konusunda aşağıdaki koşulları kabul eder:

v  Her Dicle Üniversitesi Mensubunun, entelektüel katkı sağladığı tüm akademik çalışmaların son versiyonları Dicle Üniversitesi Açık Erişim Arşivi’nde depolanır. Ambargo vb. koşullar nedeniyle sınırlandırılmış veya tamamen engellenmiş bazı bireysel çalışmalar bu ilkenin dışındadır.

v  Dicle Üniversitesi Kütüphanesi, açık erişim olarak uygun şekilde yayınlanması için akademik çalışmalarını Dicle Üniversitesi Açık Arşivi’nde depolayan Dicle Üniversitesi Mensupları ile birlikte çalışır.

v  Dicle Üniversitesi Kütüphanesi, Dicle Üniversitesi Açık Arşivi’nde yer alan tüm akademik çalışmaların derlenmesinin ve uzun dönemli korunmasının güvenli depolama ile gerçekleştirilmesini koordine eder.

Dicle Üniversitesi Mensupları yukarıda sıralanan koşullar ile birlikte, bir akademik dergide yayımlanması onaylanmış olan akademik çalışmalara en üst düzeyde erişimin desteklenmesi için aşağıdaki süreçleri takip etmeyi onaylar:

 

v  Depolama: Her Dicle Üniversitesi Mensubu, hakem değerlendirmesinden geçerek  akademik bir dergide yayınlanması için onaylanmış makalesinin bu sürümünü Akademik Arşiv sisteminde ivedi olarak arşivler.

 

v  Açık Erişim/Seçimli Gecikmiş Açık Erişim: Yazar, çalışmalarının kamuya ivedilikle açılması için depolama sürecinde kullanılan açık erişim yazılımının ayarlarını “Açık Erişime İvedilikle Sunulması” seçimiyle gerçekleştirmesi yönünde desteklenir. Yazarın yayıncılarla yaptığı anlaşmalar ve kişisel arşivleme seçenekleri göz önüne alındığında çalışmalara erişim iki başlıkta uygulanacaktır:

 

ü  Kamuya Açık Erişim

ü  Ambargo Süresi Sonunda Açık Erişim ( Ambargo süresi 12 (oniki) ayı geçmeyecektir.)

 

v  Lisanslama: Her Dicle Üniversitesi Mensubu, entelektüel katkı sağladığı çalışmasının Dicle Üniversitesi Kütüphanesi tarafından işletilecek Dicle Üniversitesi Açık Arşivi’nde kamuya açık olarak açık dağıtım ve koruma prensiplerine uygun şekilde depolanacağını kabul eder. Yasal koşullar çerçevesinde, her Dicle Üniversitesi Mensubu çalışmalarını yayıncılarla yapmış olduğu anlaşmaların koşullarını çiğnemeyecek şekilde tekelci olmayan, geri alınamaz ve tüm dünyada geçerli bir lisans anlaşması ile Dicle Üniversitesi Açık Arşivi’nde depolamaya onay verir. Bu politikanın onayı, Rektör veya görevlendirdiği bir sorumlu tarafından takip edilir.

 

v  Çok Yazarlı Çalışmalarda Depolama Sorumluluğu: Dicle Üniversitesi Mensupları, birden fazla kurumdan birden fazla yazarın işbirliğinde hazırladıkları çalışmaları Dicle Üniversitesi Açık Arşivi’nde depolayabilirler. Birden fazla Dicle Üniversitesi Mensubu tarafından gerçekleştirilmiş çok yazarlı çalışmalarda ise, kaynağı Başyazar depolar.

Bu politikanın etkin biçimde uygulanabilmesi için aşağıdaki koşullara dikkat edilmelidir:

v  Dicle Üniversitesi Rektörlüğü, bu politikanın uygulanmasından sorumlu olacak ve gerektiğinde ortaya çıkabilecek anlaşmazlıkların çözümünde ve politikada yapılabilecek değişiklikler konusunda yürütücü görevini üstlenecektir.

 

v  Dicle Üniversitesi Rektörlüğü, bir Açık Erişim Danışma Kurulu kurulmasına öncülük ederek bu kurulun yürütücülüğünü üstlenecektir.


Dicle Üniversitesi Açık Erişim Danışma Kurulu:

-          Rektör veya görevlendireceği Rektör yardımcısı

-          Senato Temsilcisi (1)

-          Eğitim Bilimleri Enstitüsü Temsilcisi  (1)

-          Sosyal Bilimler Enstitüsü Temsilcisi (1)

-          Sağlık Bilimleri Enstitüsü Temsilcisi (1)

-          Fen Bilimleri Enstitüsü Temsilcisi      (1)

-          Tıp Fakültesi Temsilcisi                      (1)

-          Dicle Üniversitesi Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı Teknik Şube Müdürü’ nden oluşacaktır.

 

v  Açık Erişim Danışma Kurulu, bu politikanın yürürlüğe girmesini takip eden ilk üç yıl içerisinde her yıl, bu üç yılın sonunda takip eden dönemde ise her üç yılda bir, bu politikanın değerlendirmesini gerçekleştirmekle yükümlü olacaktır. Kurul, gerekli gördüğü hallerde politikayı revize etme veya değiştirme çalışmalarından sorumlu olacaktır. Öneri ve görüşler Dicle Üniversitesi Rektörlüğü’ne sunulacaktır.

Bağlantılar Süreli Yayınlar
© 2012-2015 Dicle Üniversitesi.